مفاهیم پایه معماری سازمانی

معماري(Architecture) واژه ناشناخته اي نيست، لااقل براي مهندسان و آشنايان به رشته هاي مهندسي، كلمه معماري يادآور يك طرح و ديد همه جانبه و كلان بر ساختار و رفتار موجوديتي است كه داراي خواصي چون پيچيدگي و پويائي بوده و تهيه و نگهداشت آن مستلزم داشتن توجه ويژه اي به جامعيت، يكپارچگي، انعطاف پذيري و تعامل پذيري است.

در حوزه مباحث فناوري اطلاعات و ارتباطات(فاوا) نيز ابتدا اين مفهوم در محدوده سخت افزار و سپس نرم افزار اهميت پيدا كرد، زمانيكه موضوع استفاده مجدد از قطعات از پيش ساخته شده مورد توجه واقع شد و اين سئوال كه با چه تركيب و تلفيقي از عناصر موجود مي‌توان سيستم جديدی را طراحي نمود. تجربه ساير رشته هاي علوم و مهندسي ثابت كرده است كه هر جا نياز به طراحي موجوديت يا سيستمي‌ باشد كه ابعاد يا پيچيدگي آن از يك حد معيني فراتر رفته، يا نيازمنديهاي خاصي را تحميل نمايد، نگرش ويژه و همه جانبه اي را نيازخواهد داشت كه دراصطلاح به آن « معماري » گفته مي‌شود.

امروزه معماری نه تنها در "سخت افزار" و "نرم افزار" اهمیت یافته بلکه در مدیریت جنبه های مختلف سازمان نیز نیاز به تدوین معماری ضروری شده است. معماري سازماني(Enterprise Architecture) شامل مدل هاي كسب و كار، فرآیندها ، داده ها، سيستم هاي پشتيباني كننده، شبکه و همچنين زيرساختهاي فناوری براي هر دوي معماري وضع موجود و وضع مطلوب است، همچنين در معماري سازماني نياز به استانداردها، ملاحظات امنيتي و يك طرح انتقال مي باشد.

 

 

از ویژگی های معاری سازمانی نقش پررنگ فناوری اطلاعات است و لذا گاهی از آن با عنوان "معماری فناوری اطلاعات سازمانی" نامبرده می شود، همین موضوع نقطه تمایز آن با سایر رویکردهای بهبود سازمانی مانند "مهندسی مجدد فرایند" یا "طراحی ساختار سازمانی" است. از طرف دیگر اما معماری فناوری اطلاعات سازمانی با رویکردهایی همچون طرح جامع فاوا(ICT Master Plan) و برنامه راهبردی فاوا(ICT Strategic Plan) هم خانواده بوده و به نوعی دربرگیرنده آنها نیز هست. در اغلب متون منظور از معماری سازمانی، با دیدگاه فناوری اطلاعات است.

 

مزایای معماری سازمانی(فناوری اطلاعات) برای دستگاه های دولتی و شرکت های خصوصی:

·         همراستا سازی اهداف و فعالیت های فاوا دستگاه با ماموریت و اهداف سازمانی (کارامدی سازمان)

·         یکپارچگی خدمات، سیستم ها و بانک های اطلاعات سازمانی (یکپارچگی)

·         نگاه جامع در انتخاب راهکارهای فاوا مناسب و متناسب (ERP, BPMS, Portal, ITIL, ISMS,...)

·         مدیریت پذیری و کاهش هزینه های فناوری اطلاعات

·         ارائه خدمات الکترونیکی کارامد و یکپارچه سازمانی به شهروندان

 

مزایای "معماری سازمانی" در مقیاس کشوری(دولت الکترونیک):

·         نگاه جامع کشوری به راهکارها، استانداردها و فناوری ها

·         هماهنگ سازی معماری سازمان ها با معماری دولت الکترونیک

·         تحقق تعامل پذیری بین سازمانی (e-GIF)

·         کاهش هزینه ها و جلوگیری از دوباره کاری در صنعت فاوا

·         تحقق ارائه خدمات یکپارچه از پنجره واحد به شهروندان

·         زمینه سازی برای پایش متمرکز خدمات الکترونیک دستگاه ها و بهبود مستمر شاخص ها